Ruimtehelden heeft als doel om het draagvlak voor duurzaam ruimtegebruik te verhogen bij tieners tussen 10 en 14 jaar. Het eindresultaat van het driejarig traject is een educatieve en participatieve toolbox rond duurzaam ruimtegebruik en het wonen van de toekomst. De toolbox bevat tien verschillende methodieken om te gebruiken voor lessen over duurzaam ruimtegebruik, maar ook om tieners te betrekken bij het lokale ruimtelijk beleid. De methodieken kunnen opeenvolgend of apart gebruikt worden, naargelang de eigen voorkeur en noden van de gebruiker en/of doelgroep. Elke methodiek is stap voor stap uitgewerkt in een infofiche en wordt aangevuld met instructiefilmpjes, downloadbaar materiaal, een koppeling met de eindtermen en evaluatiesuggesties.
Wil je als omgevings- of participatiedeskundige jongeren betrekken bij ruimtelijke projecten in jouw stad of gemeente, of wil je als leerkracht met de toolbox aan de slag? Je vind al onze methodieken om zelf aan de slag te gaan op ruimtehelden.be.
Grondig uitgeteste toolbox
In 2022 en 2023 trokken we naar klassen in het 5de en 6de leerjaar en 1ste en 2de middelbaar om verschillende methodieken uit te testen. Dit gebeurde enerzijds aan de hand van éénmalige klassessies waarbij één of meerdere methodieken uitgetest werden, en anderzijds met behulp van beleidsparticipatietrajecten van drie opeenvolgende sessies met eenzelfde (klas)groep.
In totaal bereikten we zo meer dan 600 leerlingen en hun leraren in 15 scholen over heel Vlaanderen. We pasten de methodieken na elke testsessie aan zodat ze helemaal op maat van de doelgroep én het onderwijs zijn.
In de loop van 2023 én in 2024 lieten we ook talloze leraren (in opleiding) kennismaken met onze methodieken tijdens verschillende workshops op o.a. hogescholen. Daarnaast gingen ook leerkrachten zelfstandig met de toolbox aan de slag.
Participatie duurzaam ruimtegebruik
Naast tieners bewust maken van het belang van duurzaam ruimtegebruik, heeft Ruimtehelden tot doel om ervoor te zorgen dat jongeren meer betrokken worden bij het ruimtelijk beleid. Daarom voerden we ook beleidsparticipatietrajecten uit. Tijdens deze uitgebreide trajecten leerden tieners meer over het belang van duurzaam ruimtegebruik én ontwikkelden ze op basis van de opgedane inzichten ontwerpideeën voor een geplande ruimtelijke ontwikkeling in hun stad of gemeente. Het ging telkens om (master)plannen waarvan nog hoogstens enkele algemene krijtlijnen vastlagen, zodanig dat de potentiële impact van de jongeren maximaal was. Op het einde van de trajecten stelden de Ruimtehelden hun ideeën voor aan het lokaal bestuur. We werkten hiervoor samen met Geel, Vilvoorde, Pelt en Beringen.
Hoe staan tieners tegenover de bouwshift?
Tijdens het ontwikkelen van Ruimtehelden brachten we bovendien de woonvoorkeuren van tieners in kaart. Hoe staan zij tegenover verdichting? Wat vinden zij belangrijk aan hun woning en woonomgeving? Zien zij het zitten om ruimte te delen?
In ons magazine kan je lezen dat tieners er niet van overtuigd moeten worden dat er dankzij gestapelde of gebundelde woningen en voorzieningen meer open ruimte overblijft. Toch kiezen ze voor hun eigen woning vaak een vrijstaand huis in het groen.
Wanneer we tieners betrekken bij het ruimtelijk beleid, merken we dat het een uitdaging is om hen rekening te laten houden met verschillende schaalniveaus. Ze ontwerpen vaak plannen met veel grote voorzieningen zoals shoppingcenters. We kunnen daardoor wel vaststellen dat nabijheid van dagdagelijkse functies voor hen enorm belangrijk is. Daarin zit ook net de meerwaarde van het betrekken van tieners: ze verliezen nooit de noden op buurtniveau uit het oog.
Een volledig overzicht van de woonvoorkeuren en bekommernissen van tieners die naar boven kwamen tijdens dit project vind je op ruimtehelden.be. Daarnaast vind je ook voorbeelden van instrumenten die je als lokaal bestuur kan inzetten om aan tienervriendelijke en toekomstbestendige ruimtelijke planning te doen, aangevuld met een checklist.
Ruimtehelden in je stad of gemeente?
Wil je jongeren betrekken bij het ruimtelijk beleid van je stad of gemeente? Of wil je dat we in jouw klas langskomen om het met leerlingen te hebben over duurzaam ruimtegebruik? Dat kan!
Contacteer ons voor een traject op maat.