Water biedt heel veel speel- en belevingskansen. Met de klimaatopwarming zal het belang van ruimte voor water bovendien alleen maar toenemen. Op welke manier kan je water een plaats geven in een kind- en tienerweefsel, zodat het ook speel- en ontmoetingskansen biedt? En wat doe je met de bezorgdheden over veiligheid?
Ruimte voor water: een win-win voor kinderen, klimaat en natuur
Water in de publieke ruimte biedt heel wat meerwaarde voor kinderen en jongeren. Het kan een uitstekende drager vormen voor intergenerationele speelkansen en biedt ook kansen voor het creëren van aangename ontmoetings- en verblijfsplekken. Tieners zitten bijvoorbeeld graag aan de waterkant. De waterstructuur is dan ook één van de belangrijkste lagen in een kind- en tienerweefsel.
Naast de unieke speel- en beleefwaarde, biedt water ook de nodige verkoeling. Die nood is erg groot, in het bijzonder in steden, en zal alleen maar toenemen omwille van de klimaatopwarming. Water is bovendien een prima drager voor heel wat verschillende plantensoorten, wat gunstig is voor de biodiversiteit. Dit biedt op zijn beurt kansen voor natuur-ontdekking en beleving.
Het integreren van water in de publieke is cruciaal om onze steden en gemeenten leefbaar te houden. Maar mits een doordachte inpassing in het kind- en tienerweefsel, kan het ook een echte meerwaarde betekenen voor kinderen en jongeren.
Ja, het màg volgens de veiligheidswetgeving
De KB's betreffende de uitbating van speelterreinen laten water toe op een speelterrein. In de Veiligheidsgids van de FOD Economie over avontuurlijke natuurspeelomgevingen staan heel wat voorbeelden van speelwater, zelfs in combinatie met losse materialen. De overheid zegt dus niet dat dit niet kan en stelt zélf dat water rijke speelkansen biedt.
Een essentiële voorwaarde is wel dat er een goede risicoanalyse gebeurt. Die zal vooral moeten uitgaan van het 'gezond verstand', aangezien er amper normen zijn die toepasbaar zijn in deze context. Hier volgen enkele algemene principes, die ook in de Veiligheidsgids worden aangehaald:
- Het belangrijkste voorzorgsprincipe is 'erin is eruit': wie in het water terecht kan komen, moet er ook vlot weer uitgeraken. Een geringe hellingsgraad laat dit gemakkelijk toe en biedt bovendien kansen voor een hogere biodiversiteit.
- Eventuele onzichtbare gevaren (bijv. stroming, objecten onder water) moeten zichtbaar gemaakt worden.
- Wanneer jonge kinderen op het terrein te verwachten zijn, zal men de waterdiepte van speelwater wellicht moeten beperken (bijv. in de gids wordt 50 cm als maximale diepte voorgesteld).
- Ook de waterkwaliteit is een aandachtspunt, al zijn de risico's hier minder zwaar. Dit hoeft niet per se drinkwaterkwaliteit te zijn.
(Meer details in onze Visietekst speelvriendelijke wadi, p. 4)
Alle gevaren en risico's moeten echter telkens op het terrein, met een doorwrochte risicoanalyse worden beoordeeld. Zo een risicoanalyse is in elk geval verplicht bij elk speelterrein (dus van het ogenblik dat er 1 speeltoestel staat). Als er water aanwezig is op zo een terrein, moeten eventuele gevaren worden benoemd en de risico's geëvalueerd (Zie ook 'Veilige speelterreinen: de wetgeving in een notendop).
Ruimte voor water in nieuwe woonontwikkelingen
Sinds de Vlaamse hemelwaterverordening van kracht is gegaan, moet er bij elke woonontwikkeling veel ruimte voor waterinfiltratie en -retentie worden voorzien. Dit neemt meestal een groot aandeel in van de publieke ruimte. We moeten ervoor zorgen dat dit geen monofunctionele ruimte voor water wordt, met een groot hek errond.
Daarom moet men van bij het begin nadenken over medegebruik van deze ruimtes en het integreren van wadi's in het publieke ruimtenetwerk. In onze Visietekst speelvriendelijke wadi's is hierover meer informatie te vinden.
