De schoolspeelplaats is een belangrijke speel- en ontmoetingsplek voor kinderen. Het verdient een goed overwogen basisontwerp. Bij de (her)inrichting moet veel aandacht uitgaan naar speelkansen en het perspectief van kinderen. Hoe creëer je een kwalitatieve speelplaats, vanuit en mét kinderen bedacht? Wie moet je allemaal betrekken? En waar vind je inspiratie en informatie?
Elke speelplaats verdient een volwaardig ontwerp
Al te vaak staat het ontwerp van de schoolspeelplaats op het tweede plan. Het is de ruimte die rest na het 'echte' ontwerp van de gebouwen of opeenvolgende gebouwuitbreidingen. Nochtans moet er goed over de looplijnen en deelzones nagedacht worden, zodat elk type kind er een plekje kan vinden en elk type spel ontwikkelingskansen krijgt, zeker ook de rijkere spelvormen (fantasiespel, constructiespel, explorerend bewegen...). Een goede ruimtelijke organisatie helpt enorm om ruzies en conflicten te verminderen.
Zoals elke speelruimte wordt de schoolspeelplaats een rijker speellandschap door variatie te voorzien in reliëf, groen, bodem en zelfs water. Met de klimaatverandering moeten we zeker ook gaan nadenken over koelteplekken, bomen en biodiversiteit. In een groene speelplaats zitten ook zo veel leerkansen (bijv. voor MOS, voor sociale omgang met elkaar). We moeten de speelplaats als een volwaardige pedagogische ruimte beschouwen.
Een speelplaats inrichten of verder ontwikkelen je best planmatig. Al te vaak worden er groen of elementen ingebracht, die dan niet goed blijken te werken, die interessant bestaand spel van kinderen hypothekeren of in conflict komen met bepaalde functies of gebruikers.
Daarom is er eigenlijk altijd een goed voorbereid en doordacht basisontwerp nodig. Misschien kan je dit maar stap voor stap realiseren, maar het vormt een leidraad voor de ontwikkeling van een kwalitatieve speelplaats.
Participatie van kinderen is nodig
Zoals elke speelruimte weten kinderen het best hoe een speelplaats functioneert, welke (speel)noden er zijn, wat de knelpunten zijn en in welke richting de speelruimte moet ontwikkeld worden.
Wanneer je vertrekt van een bestaande speelplaats, is het daarom van groot belang om het perspectief van kinderen te leren kennen.
In onze publicatie 'De Speeltijd - Maak er spel van!' doorloop je 6 stappen om daar een zicht op te krijgen: je krijgt houvast om de bestaande speelplaats in kaart te brengen, het spel te observeren, verschillende (speel)zones en looplijnen te onderscheiden, sferen en knelpunten te herkennen.
Met onze digitale PicToPlay kan je samen met kinderen de noden en wensen gemakkelijk in kaart brengen.
Met Pic2Learn vind je nog meer tools om met kinderen ook over de pedagogische visie na te denken die richting zal geven aan het ontwerp.
Visie ontwikkelen met àlle actoren
Als je van plan bent de speelplaats te verbouwen of te vergroenen, start dan met het vastleggen van een eenduidige visie, en durf daar ook samen breed over te discussiëren. Iedereen moet daarin een inbreng kunnen hebben: leerlingen, ouders, leerkrachten, directie, secretariaat, logistiek personeel, poetspersoneel…
Waarom wil je aan de speelplaats werken? Wil je de speelkansen verrijken, gaat het vooral over een anti-pestbeleid? Wil je een beter evenwicht tussen avontuurlijke en geborgen plekken? Misschien wil je ook plaats voor leren in openlucht, of meer groen?
Een visie zou een antwoord op volgende elementen moeten bevatten:
- Waar dromen we van? Wat zouden we kinderen willen bieden?
- Wat is haalbaar? Hoe ver durven we hierin gaan? Wat is het belangrijkste voor ons?
Een visie houdt specifieke keuzes in en dit wordt best ook wat geformaliseerd en 'goedgekeurd'. Dit kan ook waardevol zijn in de communicatie met ouders, poetspersoneel, klusjesman,... Een keuze voor avontuurlijk groen brengt mee dat kinderen met zwarte knieën thuis kunnen komen. Kies je voor klassen in open lucht, dan zullen de kinderen zich warmer moeten kleden... Vanuit een 'goedgekeurde' visie kan je keuzes motiveren en er duidelijk over communiceren.
Een ontwerp dat vertrekt vanuit speelkansen
Een ontwerp kan heel participatief en organisch tot stand komen. Soms kan het wel goed zijn om een deskundige ontwerper in te schakelen, om nieuwe out-of-the-box ideeën in te brengen en om tot technische oplossingen te kunnen komen. Kies dan wel een ontwerper die zich bescheiden opstelt, en die participatie serieus neemt, ook van kinderen.
De ontwerper moet oog en 'feeling' hebben met het spel van kinderen. Het kan vertrekken vanuit een aantal algemene principes voor inrichting van speelruimte en speelnatuur.
Stel een team samen om het project te trekken
Zorg daarbij minstens voor invulling van volgende rollen:
- Inspraakbegeleider
- Ontwerper
- Technicus/werfopvolger Bankier/fondsenwerver: Iemand die zich buigt over de financiën
- 'Linkenlegger'(iemand die contact maakt en onderhoudt met andere actoren,
zoals ouders, architect, gemeente…) - Veiligheidsdeskundige/preventie-adviseur
Meer informatie:
Groene speelplaatsen:
Netwerk van Speelplaats met Toekomst
Inspraakmethodieken:
De Speeltijd - Maak er spel van!
Klik hier voor onze publicatie 'De Speeltijd - Maak er spel van!' Daarin doorloop je 6 stappen om zicht te krijgen op speelkansen op jouw schoolspeelplaats.
Digitale PicToPlay
Klik hier voor toegang tot de digitale inspraaktool PicToPlay